Compressie

Het dynamisch bereik van muziek in het verschil tussen hoog en laag volume niveau. 

Dit verschil in volumeniveau wisseld nog wel eens per genre. 

Waar bij klassieke muziek nog enorme schommelingen in het geluidsniveau hoorbaar

waren blijft bij de meeste hedendaagse muziek (vooral dance) het volume redelijk op hetzelfde niveau. Het beperken van het verschil in volume niveau word gedaan middels een compressor.

Een compressor zorgt er feitelijk voor dat de lage volumes versterkt worden en de hoge volumes verzwakt worden, het dynamisch bereik word dus beperkt. Zou dit niet gedaan worden dat zou men tijdens het luisteren van een plaat of cd constant het volume harder en zachter moeten draaien.

Maar niet alleen voor een totale opname worden compressors gebruikt. Ook bij opnames van bijvoorbeeld zang word vaak gebruikt gemaakt van compressors zodat de zang partij niet het ene moment de totale mix overheerst om vervolgens nauwelijks hoorbaar op de achtergrond te verdwijnen.

art compressor

Hoe werkt een compressor?

Als een geluid te hard word zou je dit door de volume fader naar beneden te trekken kunnen oplossen. Telkens als het geluid boven een bepaald niveau grijp je dan in met de fader. Omdat geluiden soms heel onverwachts en heel snel opkomen zou je hiervoor vreselijk snel en alert moeten zijn, iets wat bij bijvoorbeeld drumgeluiden vrijwel onmogelijk is. De compressor is hiervoor de oplossing.

De compressor werkt met een Treshold (drempel) en grijpt automatisch in als het volume boven deze treshold uitkomt. Deze Treshold ligt dus normaal gesproken eigenlijk altijd iets boven het gemiddelde volume niveau zodat de compressor alleen ingrijpt als het volume te hoog word. 

Ratio

Een compressor zal echter meestal niet al het volume boven de Treshold verwijderen,maar de geluidsstijging

compressie

afzwakken. Hoe sterk een compressor het volume afzwakt hangt af van de ingestelde Ratio. Bij een lage,bijvoorbeeld 2:1, laat de compressor voor elke 2 decibel die het signaal boven de treshold uitkomt slechts 1 decibel door. Bij een ratio van 8:1 laat de compressor voor elke 8 db dat het signaal boven de treshold uitkomt er slechts 1 door. Dus voor elke 8 db die het signaal boven de treshold uitkomt  gaat het volume slechts 1 db omhoog,  een veel grotere verzwakking dus dan de 2:1 ratio.

 

 

 


Make up gain

Omdat een compressor de pieken van een audiosignaal verzwakt zal het signaal minder snel clippen. Hierdoor is het mogelijk het volume harder te zetten zonder dat het de meters in het rood schieten en het signaal vervormd. Dit word gedaan via de MakeUpGain. Al het volume wat er van de pieken afgehaald, vaak te zien op een Gain Reduction Meter, kan er middels de MakeUpGain weer bij worden gedaan. Dit zorgt er dus voor dat het gemiddelde volumeniveau van het signaal luider word. Het nadeel is echter wel dat eventuele ruis en bijgeluiden dus ook harder worden gemaakt door de compressor.

Attack / Release

De Attack en Release functies van de compressor zijn vergelijkbaar met de Attack en Release functies op de envelope van een synthesizer. De Attack geeft aan hoe snel de compressor het volume naar beneden trekt nadat het signaal boven de treshold is uitgekomen. De Release bepaald daarentegen hoe snel de compressor stopt met werken nadat het volume weer teruggekeerd is onder het treshold niveau. Bij drumgeluiden is het bijvoorbeeld gebruikelijk om de Attack wat langzamer te zetten zodat de “knal” van het drumgeluid nog wel doorkomt. Bij langzaam opkomende geluiden als stijkers is dit veel minder nodig.  

Soft knee / hard knee

Sommige compressors hebben de mogelijkheid om een soft knee of hard knee in te stellen. In het stuk hierboven is uitgegaan van een hard knee compressor. De compressor reageert pas als het geluidsniveau boven de treshold uitkomt. Bij een soft knee compressor kijkt de compressor eigenlijk een beetje vooruit. Als het geluidsniveau in de buurt van de treshold komt begint de compressor al geleidelijk aan te werken. Dit begint vaak met een lage ratio (1:1) en bouwt langzaaam op tot de ingestelde ratio zodra het signaal boven de treshold uitkomt. Deze soft knee heeft als voordeel dat de werking van de compressor minder hoorbaar is omdat de volumereductie subtieler gaat. Dit klinkt veel natuurlijker en word dan ook vaak gebruikt bij instrumenten als akoestische gitaren en windinstrumenten.
 

Peak / RMS

Bij analoge opname is een kleine piek in het geluid vaak niet zon probleem omdat analoge vervorming (distortion) vaak zelfs nog wel aangenaam klinkt. Bij digitale opnamen (op computers bijvoorbeeld) is deze vervorming echter een stuk vervelender omdat het heel naar klinkt.

Aangezien niet alle compressors de mogelijkheid hebben om te switchen naar soft knee is er de kans dat ongewenste pieken soms te snel zijn voor de compressor. In Peak modus let de compressor echter extra op korte scherpe pieken in het geluid en reageert de compressor al als het geluid in de buurt van de treshold komt. Dit is vooral handig bij drum en percussie geluiden omdat die hele snelle korte pieken hebben. Bij vrijwel alle andere instrumenten word echter aangeraden om de compressor in RMS mode te houden omdat de snele ingrepen er voor kunnen zorgen dat geluiden duf en onnatuurlijk klinken. 

Sidechain compressie

Is het je wel eens opgevallen dat als de DJ van een radioprogramma praat, het volume van de muziek tegelijkertijd omlaag gaat? En direct nadat de DJ stopt met praten het muziekvolume weer omhoog gaat?

Dit effect kan worden bereikt met Sidechain Compressie. Dit is een vorm van compressie waarbij de compressor reageert op een extern audio signaal. Bijvoorbeeld door de compressor op het kanaal van de bass te laten reageren op de kick. Elke keer als de kickdrum inkomt zakt de bass een klein beetje in volume  om vervolgens als de kickdrum uitsterft weer terug te komen naar het normale niveau. De kick duwt de bass als het ware vooruit. Hierdoor krijg je het bekende pompende effect dat veel gebruikt word bij danceplaten.

Maar het kan ook gebruikt worden om zang beter naar voren te laten komen in een drukke mix. Als zowel de lead (gitaar/synth etc) als de zang zich in hetzelfde frequentiegebied bevinden kunnen ze elkaar gaan overheersen. Door de zang als input te gebruiken op de sidechain compressor van het lead instrument zakt de lead elke keer in volume als de zangpartij aanwezig is. De zangpartij is hierdoor veel beter verstaanbaar.

TIP: Op de Gain Reduction Meter is goed te zien of de sidechain compressor werkt aan de schommelingen van de meter. Let er op dat de releasetijd zo ingesteld staat dat de compressor altijd weer terug keert op 0.

Hardware vs Software compressie

Met de komst van goede en betaalbare software compressors vol met extra functies lijkt de hardware compressor een beetje overbodig. De hardware compressor heeft echter nog wel degelijk een aantal voordelen over de software compressor. Zo is het bij het opnemen erg makkelijk om de geluidsbron eerst door een hardware compressor te halen zodat het opgenomen signaal al meteen goed gecompressed is. Dit is vaak met software compressors lastiger te doen.

Daarnaast hebben hardware compressors vaak een bepaalde eigen klank die ze meegegeven aan het geluid. Een goed voorbeeld hiervan zijn de bekende compressors van Joe Meek met hun warme sound. Het kan dus heel handig zijn om zowel hardware als software compressors te gebruiken en deze voor verschillende doeleinden in te zetten

Geschreven door: Maarten van Satur8

Volg ons op Facebook!

Mis geen enkele aanbieding en abonneer u op onze nieuwsbrief!